ławkologia‎ > ‎

Oleśnica: gratulacje za do-społeczne ustawienie!

opublikowane: 12 mar 2013, 15:01 przez eMSA Inicjatywa Edukacyjna   [ zaktualizowane 13 mar 2013, 04:50 ]
Oleśnica poszła odważnie i nieco może za daleko, ale skoro był konkretny plan użytkowania tej przestrzeni, to doskonale, naprawdę wielkie gratulacje.

Pisaliśmy jakiś czas temu, że naprzeciwległe ławki są dla Polaków jeszcze zbyt konfrontacyjne, lepsze (bezpieczniejsze i łatwiej akceptowalne) jest ustawienie w L. Opór może też wzbudzać aranżacja na siatce ortogonalnej - to właśnie ona powoduje, że odbiera się to ustawienie nie jako dospołeczne (mimo że takim w znacznej mierze jest), ale jako rygorystyczne, kojarzące się niektórym z ustawieniami więziennymi (patrz komentarze pod publikacją - poniżej link) lub równie zdyscyplinowanymi. W tego typu aranżacjach mebli i urządzeń miejskich i parkowych wciąż ulegamy paradygmatowi ortogonalności: ławki ustawia się pod kątem prostym i w równych odległościach. Takie rozplanowanie jest bowiem najprostsze do rozrysowania na planie sytuacyjnym - tzw. projekcie zagospodarowania terenu, stanowiącym część tzw. projektu budowlanego. Wskazane jest jednak stosowanie ustawień bardziej swobodnych i nie-ortogonalnych, ale wymaga to więcej pracy projektowej i rysunkowej. Ustawienia ławek w ten sposób też trzeba wyznaczyć w terenie, a przy nie-ortogonalnych aranżacjach jest to trudniejsze i bardziej czasochłonne. Efekty wyrównują jednak poniesione nakłady - uzyskuje się przestrzeń niby-swobodnie, niby-naturalnie zaaranżowaną - może to sprawiać wrażenie chaosu, ale w tym wypadku swoboda określana jako chaos sprzyja pro-społecznym sytuacjom i zachowaniom ludzi. Przykładem są swobodne ustawienia foteli w Kunsthal w Rotterdamie, w parku w Rawennie, przy wrocławskim dworcu PKP, czy w parku w Brukseli (fotografie poniżej, od lewej - Rotterdam, Rawenna, Wrocław, Bruksela).


Jednak trzeba podkreślić, że prezentowane swobodne ustawienia siedzisk mają zupełnie inne przeznaczenie, niż dość sztywna aranżacja ławek w Oleśnicy. Inwestor (gmina) i projektant określili, że mają służyć m.in. spotkaniom klas szkolnych, dlatego ich spore nagromadzenie i zbliżenie jest uzasadnione. Jednak wciąż ortogonalność tego ustawienia jest polemiczna.

Jest też inny aspekt tej kwestii: jeśli projektanci i urzędnicy wybierają ortogonalne, sztywne i zdyscyplinowane ustawienie mebli, które mają służyć spotkaniom uczniów szkolnych, to jest to pewnego rodzaju odzwierciedlenie podejścia do oświaty i sposobu traktowania uczniów. Pozostaje ono w zgodzie z wysoce dyscyplinującym systemem oświaty w polskich szkołach, jednak nadal jest polemiczne. Uczniowie posadzeni w sztywno ustawionych ławkach zachowywać się będą zgoła inaczej, niż gdyby siedli na ławkach lub krzesłach, które 1) mogą sobie sami swobodnie ustawić, 2) tworzą krąg, owal, lub zupełnie nieregularne zbiorowisko siedzisk. W ten sposób zaznacza się proksemika: bezpośredni wpływ aranżacji przestrzeni na zachowania ludzi, w tym wypadku wpływ dyscyplinujący.

Możliwe jest, że to miejsce zacznie dobrze grać, jeśli zaczną go używać grupy ludzi w konkretnym celu - życie zweryfikuje, dobrze, że urząd i architekt odważnie spróbowali, ale oczywiście, ma Pani rację, brakuje stolików. Jednak w innych krajach w takich przypadkach ludzie często przynoszą własne, składane. Seniorom na pewno będzie brakować drzew zacieniających tę patelnię.

Interesujące są komentarze pod oleśnicką publikacją, z której pochodzi zdjęcie. Dowodzą one tylko, jak wiele jest wciąż do zrobienia w kwestii edukacji, inspiracji i inicjowania czegoś, co za granicą postkomunistycznych krajów dawno już zdobyło i poklask, i zaufanie. Dobrze byłoby, gdyby tę przestrzeń zagospodarowała cyklicznie (przynajmniej 1x/tyg.) jakaś NGO lub szkolna klasa, aby pokazać, jak użytkuje się do-społeczne ustawienia mebli miejskich. Tak czy siak, Oleśnica: GRATULACJE!

Przy okazji informacja: już w latach 60. pewien psycholog zauważył w pewnym szpitalu, że odpowiednie ustawienie siedzisk wpływa na pro- lub anty-społeczne zachowania ludzi. Potem pewien antropolog (Edward Hall) zaczął to badać i opisywać. Tak powstała PROKSEMIKA. Piszemy o tym tutaj, w artykule o ławkach od- i do-społecznych, ponieważ np. we Wrocławiu 99% ustawień to te od-społeczne.